هرجا که تنوع طبیعی و انسانی، تحت سیطره زمان و تاریخ، درهم می‌آمیزد، نوعی از الگوهای زیستی شکل می‌گیرد، که به نوبه خود می‌تواند استثنایی و منحصر به فرد باشد.

 

ماسوله، نمونه بارزی از این نوع زیستگاه تاریخی بشر است، که به عنوان یک اثر ملی در سال 1354 شمسی به شماره 1090 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است. این شهر تاریخی، در طول عمر هزار ساله خود، در هماهنگی خارق‌العاده میان انسان و طبیعت. نمونه بارزی به شمار می آید.
ماسوله در عرض جغرافیایی 13و09و37 شمالی و طول جغرافیایی 14و59و48 شرقی و در منتهی‌الیه منطقه مرطوب خزری، واقع در دره رودخانه ای که سرچشمه‌های آن نزدیک دومین قله بلند کوه‌های طالش (ماسوله داغ با ارتقاع 3050 متر‌) است، قرار دارد. ارتفاع آن از سطح دریای آزاد 1050‌متر و اختلاف بین پایین‌ترین و بالاترین نقطه این شهر کوهستانی بیش از 120‌متر است.
آمیزه‌ای از فرهنگ‌های سه‌گانه طالش، ‌ترکی و گیلکی از یکسو و طبیعت‌های سه‌گانه جنگلی، مرتعی و کوهستانی، از سوی دیگر، فرهنگ و تمدن خاصی را به وجود آورده که اولین نمایه کالبدی آن، شهرسازی و معماری خاص ماسوله است. در حالی که این کالبد، متاثر از ارتباطات پیچیده و ویژه اجتماعی و اقتصادی این زیستگاه کهن می‌باشد، به شدت بر ارتباطات فوق تاثیر‌گذار است. بدین‌ترتیب در یک همکنش مداوم و مستمر، پویایی شگفت‌انگیزی در حیات تاریخی الگوهای زیستی ماسوله به وجود آورده است.
این شهر تاریخی در وسعتی معادل 6/1هکتار و در چهار محله خانه بر، کشه سر، اسدمحله و مسجدبر شکل گرفته است. دارای بازاری در چهار طبقه می‌باشد که هر چهار محله بطور مستقل به بافت بازار شهر ارتباط بی واسطه دارند. در حال حاضر در ماسوله بیش از 350 واحد مسکونی وجود دارد که در گذشته (حدود صد سال پیش)، این تعداد به 600 واحد بالغ می‌گردیده است.
 وجود بیش از 120 واحد تجاری در محدوده بازار آن، بیش از 6 کاروان سرا، دو حمام قدیمی، بیش از 33 چشمه عمومی، ده مسجد و پنج امام‌زاده حاکی از رونق و شکوفایی این شهر در دوره‌های متاخر می‌باشد. جمعیت ماسوله طی 60 سال گذشته از حدود 3500 نفر به 900 نفر کاهش یافته است. این امر نشانه سیر نزولی تاریخ این شهر کهن است.
انسان‌هایی که در یک زندگی کاملا سازگار با طبیعت، این زیستگاه و این کالبد شهر و معماری خارق‌العاده را خلق کردند، اگر می‌دانستند آیندگانشان این گونه با دستاوردهایشان رفتار می‌کنند، بی شک، به سادگی آنها را به آیندگان نمی سپردند.
در دهه‌‌های اخیر و به دلایل گوناگون هویت تاریخی فرهنگی و زیست محیطی این مجموعه نادر مخدوش شده است و وضعیت فعلی این بافت باارزش در شان شهرت قبل
نمی‌باشد.



ادامه مطلب
تاريخ : ۱۳٩۱/٤/۳٠ | ۱:٢۱ ‎ب.ظ | نویسنده : مهدی پور | نظرات ()
  • زیبا مد | سبزک